امام صادق (ع ) و فلسفه و عرفان
امام صادق علیه السلام: مسائل فلسفی با عقل انسان سر و کار دارد.
حضرت ميفرمايد: اي جابر! چون در حكمت چه در زمان يونانيان چه امروز، اصل اين است كه: هيچ چيز از بين نميرود و فقطّ تغيير شكل ميدهد. پس آدمي هم از بين نميرود و بعد از مرگ تغيير شكل ميدهد، و انديشهاش هم مانند او متغيّر ميگردد و بدون ترديد به شكل ديگر باقي ميماند آنچه از عوامل و صفات معنوي انسان بعد از مرگش باقي ميماند روح است.
جعفر صادق كه اوَّلين دانشمند واقعي فيزيكي و شيميائي در دنياي اسلامي بوده است، به قاعده، نبايستي علاقه به عرفان داشته باشد، ولي طوري علاقمند به عرفان بوده، كه «زَمَخْشري» دانشمند معروف در كتاب مشهورش «رَبيع الابرار» بعد از يك تجليل فوق العاده از پايۀ علمي جعفر صادق او را پيشقدم عرفان ميداند.
نويسندۀ كتاب «تَذْكِرة الاولياء» هم كه ميدانيم «عَطَّار» عارف معروف است جعفر صادق را از پيشقدمان اوَّليۀ عرفان ميداند. امَّا ارزش نوشتۀ زمخشري از لحاظ تاريخي بيش از ارزش نوشتۀ عطّار ميباشد.
در چند مأخذ گفته شده كه در محضر درس جعفر صادق دانشجوياني كه مذهب «صابِئي» داشتهاند نيز حضور بهم ميرسانيدند.
..... نويسندۀ كتاب «تذكرة الاولياء» ميگويد: كه تمام فرقهها از محضر درس جعفر صادق استفاده ميكردند.
شيخ أبوالحسن خرقاني ميگويد: مسلمان و كافر در محضر درس جعفر صادق علیه السلام حضور بهم ميرسانيدند و از خوان فضلش بهرهمند ميشدند.
و در جائي كه تاريخ مقرّر ميدارد كه «سقراط» فلسفه را از آسمان به سوي انسان فرود آورد، امام صادق هم درس آسمان و زمين را داد، و هم درس شرايع و اديان را...