نظام اجتماعي Social System

"نظام اجتماعی" عبارت است از مجموعه نقش­های اجتماعی. سیستم اجتماعی کنش متقابل بین شخصیت­ها و افراد می­باشد. سیستم اجتماعی دربردارنده نهادها و سازمان­های اجتماعی است که کارکردشان تولید عدالت و مشروعیت اجتماعی است.
از مفروضات اساسی نظریه پارسونز این است که مفهوم نظام اجتماعی مفهومی انتزاعی و تحلیلی است که می­تواند برای تحلیل گروه­ها، اجتماعات، نهادها، مؤسسات و جنبش­ها در هر شکل و در هر مقیاس به­کار گرفته شود. از جمله در مورد یک مؤسسه، دانشگاه، طبقه اجتماعی، و یک جامعه کامل به­کار رود. اما مفهوم جامعه به واقعیات مشخصی همچون یک جمع بالقوه موجود تلقی می­شود که قابل شناسایی، متمرکز و محدودیت­پذیر باشد.
پارسونز در مورد سیستم اجتماعی پیش ­فرض­هایی درنظر می­گیرد که عبارت‌اند از:[16]
1.نظام­ها از خاصیت نظم و وابستگی متقابل اجزا برخوردارند. هر نظام اجتماعی باید چنان ساختار گیرد که بتواند سازگار با نظام­های دیگر عمل کند.
2.نظام­ها گرایش به حفظ خود ­به­ خودی نظم یا توازن دارند.
3. نظام­ها می­توانند ایستا باشند یا با یک فراگرد دگرگونی سامان­مند عمل کنند.
4.ماهیت بخشی از نظام، بر صورتی که بخش­های دیگر نظام به خود می­گیرند تأثیر می­گذارد. هر نظام اجتماعی برای باقی­ماندن باید از پشتیبانی ضروری نظام­های دیگر برخوردار باشد.
5.نظام­ها مرزهای محیط­شان را حفظ می­کنند.
6.تخصیص و یکپارچگی دو فراگرد بنیادی­اند که برای حالت توازن نظام­ها ضروری­اند.
7. نظام­ها گرایش به حفظ خود دارند.

ادامه نوشته

خرده نظام اجتماعي Social Sub System

خرده­ نظام اجتماعی از مفاهیم و نظریات مهم در جامعه­شناسی است که در مکتب کارکردگرایی ساختاری و به طور خاص در نظریه تالکوت پارسونز (Talcott Parsons: 1902-1979) می­توان آن را دنبال کرد.

پارسونز چهار نوع خرده­ نظام­ اجتماعی متفاوت (‌به‌لحاظ تحلیلی) و در عین­ حال مرتبط با یکدیگر را برای جامعه قائل می­شود، وی برای خرده­ نظام­های اجتماعی الگویی بین ­مبادله­ای معرفی می­کند که آن را آجیل (AGIL) می­خواند. او در این مدل برای هر خرده­نظام یک کارکرد در نظر می­گیرد که برای حفظ و بقای یک سیستم اجتماعی لازمند.[12] پارسونز آن‌ها را ضرورت­های کارکردی می­نامد. این چهار خرده‌نظام و کارکردشان عبارت‌اند از:
الف) خرده ­نظام زیستی (در سطح بالاتر و کلّی‌تر: خرده‌نظام اقتصادی): کارکردش تطابق با محیط (Adaption) است؛ یعنی هر نظامی باید خودش را با موقعیتی که در آن قرار گرفته است تطبیق دهد و محیط را نیز با نیازهایش سازگار سازد.
ب) خرده­ نظام شخصیتی (در سطح بالاتر و کلّی‌تر: خرده‌نظام سیاسی)؛ کارکردش دست­یابی به هدف (Goal Attainment) است؛ یعنی در پی تحقق اهداف در روند پیگیری و کسب منافع است.
ج) خرده ­نظام فرهنگی؛ کارکردش حفظ الگوها (Latent Pattern Maintenance) است؛ که از طریق مدرسه و خانواده در جهت بیان و انتقال فرهنگ و باورهای جامعه به افراد عمل می­کند. مجموعه این فرایندهایی که به مدد آن‌ها اجتماعی­شدن افراد تحقق می­یابد، در حکم حفظ الگو هستند.
د) خرده­ نظام اجتماعی؛ کارکرد یکپارچگی (Integration) را بر عهده دارد یعنی از طریق قوانین و عرف و عادات به انسجام بین عناصر متعدد اجتماعی می­انجامد.[13]

ادامه نوشته