مروری بر کتاب "فصّ حکمةٍ عصمتیّةٍ فی کلمةٍ فاطمیّة"عنوان مقاله ای است از دکتر محمد جواد رودگر در خصوص کتاب علامه حسن زاده آملی .
نوشتار حاضر مروری بر رساله عرفانی ـ
معنوی «فصّ حکمة عصمتیّة فی کلمةٍ فاطمیّه» اثر استاد حسن حسن زاده آملی
است که به وزان و روش فصوص الحکم ابن عربی و به منظور تتمّه و تکمیل آن به
رشته تحریر درآمده است. این رساله 22 موضوع را شامل میشود که حضرت استاد
آن را در 19 فصل شرح کرده اند.
در رساله یاد شده با روش ترکیبی عقل، نقل و کشف (برهان، عرفان و قرآن)، به
ابعاد و زوایای شخصیت اسرارآمیز و در عین حال، همهجانبه انسان کامل و
معصومی همچون فاطمه زهرا علیهاالسلام ، که بنیه محمّدی صلی الله علیه وآله
و بقیّه نبوّت و رسالت حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه وآله و مظهر تام
لیلةالقدر و «امّ ابیها» و «امّ الائمه» و کوثر آفرینش است، پرداخته شده
است.
ایشان در انگیزه و
وجه تسمیه رساله یاد شده مرقوم نگاشته اند: انگیزه من بر تدوین این صحیفه
مکرّمه، القائی سبّوحی بود که روزی بر یکی از شاگردان ما شد. وی که حایز
منقبت علم و عمل است، هنگامی که تدریس ما در کتاب فصوص الحکم شیخ اکبر به
«فص عیسوی» رسید، در یک توجه روحانی، عنوان این صحیفه نوری به این عبارت
«فصُّ حکمةٍ عصمتیّةٍ فی کلمةٍ فاطمیةٍ» از قلبش بر زبانش جاری شد. از این
عنوان خیلی خوشم آمد، در روع من دمیده شد و در بیان آن مطالبی را القا
کردیم که آن را به شما هدیه کردیم و آن را در بیان این فص نگاشتیم، و این
را تتمه فصوص الحکم قرار دادیم.(7)
خلاصه مقامات بیان شده برای حضرت صدیقه طاهره علیهاالسلام در کتاب «فصّ فاطمیه» به شرح ذیل است:
1. انسان کامل، خلیفه الهی و حجت بالغه حقّ؛
2. مظهر نفس کل که دربردارنده ملک و ملکوت، غیب و شهادت و قوس نزول و صعود هستی است.
3. میوه درخت وجود است
که غایت حرکت ایجادی و وجودی می باشد. پس او شجره طیّبه ای است در هر زمان و
مکان، میوه های شیرین و دل نشینی دارد و مایه برکت و خیر کثیر، بلکه
«کوثر» است.
4. حقیقت امّ الکتاب و مصداق «مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیَان»(الرحمن: 19) است.
5. مطلع انوار علوی، مشکات ولایت و وعاء معرفت است.
6. ام الائمّه و امّ ابیهاست.
7. صاحب عصمت کبراست؛ جوهر قدسی و صاحب قوّت نوریه ملکوتی.
8. دارای همسری است
معصوم، انسان کامل، صاحب مقام ولایت کلّیه و امامت حقیقیه و حجت تام و کامل
حق و نقش رسول خدا صلی الله علیه و آله ، و اگر علی علیه السلام نبود کفوی
برای فاطمه علیهاالسلام نبود.
9. مصداق آیاتی همچون مباهله، تطهیر، مودّت، هل اتی و مقرّبین است.
10. مقصود هستی و غایت آفرینش است که هستی و آفرینش به طفیل وجود او ظهور یافت.
11. «لیلة القدر» و «یوم الله» و جامع جمیع حقایق وجودی و کمالی است.
12. قرآن ناطق، مفسّر حقیقی قرآن و از مصادیق اتمّ و اجمل راسخان در علم و تأویل شناسان است.
13. بنیه و سینه رسول خدا صلی الله علیه و آله ، پاره تن و میوه دل پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله است.
14. فاطمه علیهاالسلام
ذات و مقامات معرفتی معنویتی دارد که غیر از انسان کامل کسی را یارای شناخت
و ادراک حقایق نوری و قدسی وجود آن گوهر آفرینش و کوثر هستی نیست.
15. صاحب قیام ولایت الهیّه و نبوّت مقامیه و تعریفیه است.
16. کلمه تامّه حق، وجه رب، صراط مستقیم الهی و حبل متین خدای سبحان است.
17. مظهر جامع اسماء حسنای حق و جامع اسماء جمال و جلال خدای سبحان است.
18. صاحب قلب و مقام «احسان» و شهود ربّ است.
19. جامع قرآن انزالی و تنزیلی است.
20. صاحب معرفت ناب، حکمت زلال و علوم لدنّی و افاضی الهی است.
21. محدَّثه و محدِّثه است.
22. سیده نساء عالمین از اولین تا آخرین است.
23. صاحب وحی انبائی و
سدیدی و مخاطب جبرئیل امین علیه السلام و صاحب صحیفه فاطمیّه است که علم ما
کان، ما یکون و هو کائن در آن درج شده و اینک در دست با کفایت بقیة الله
الاعظم (عج) است.
24. مخاطب به خطاب «یا ایّتها النفسُ المطئنّة ...» (فجر: 3031) و دارای مقام جنّت ذات و لقای ربّ و وصال محبوب است.
25. مظهر علم و عمل الهی و ایمان و عمل صالح و اسوه کمال وجودی در ساحت علمی و عینی است.
26. اساس دین، عماد یقین، کهف قرآن کریم و موضع سرّ الهی و دارنده خصایص حقّ ولایت است.
27. محور آل کسا و خامس آل عباست.
28. ودیعه رسول خدا صلی الله علیه و آله و انسیه حورا است.
29. عالم به غیب سماوات و ارض و ملک و ملکوت است.
30. بدان دلیل
«فاطمه» نامیده شد که خلق از ادراک و معرفت ذات و هویّتش محرومند و فرمود:
«اِنّما سُمّیت فاطمة لانَّ الخلقَ فُطِموا عَن معرفتِها.»(34) پس: الفاطمةُ ما الفاطمةُ و ما ادریکَ ما الفاطمةُ؟!
