فلسفه و عرفان ،جامعه شناسی،روانشناسی

دو سه قرن پس از درگذشت بودا، پیروانش به دو دستة بزرگ «هینه یانه» و «مهایانه» یعنی ناقل کوچک و ناقل بزرگ تقسیم شدند. از این دو شاخة بزرگ نیز چندین شاخة کوچک تر رویید. ذن بودایی، شکل مهایانه بودایی است که به طور عمده در ژاپن یافت می شود؛ اما اخیرا در کشورهای غربی، به ویژه ایالت متحده اثر گذاشته است. فرقه های ذن، حدود نه میلیون طرفدار دارد. اصطلاح ذن از نظر لغوی به معنای مراقبه و از واژة چینی «chan» است که آن هم از واژة سنسکریت «dhyana» (پالی)Jhana: گرفته شده است. ذن بودایی بر نوع خاصی از اصول معنوی تأکید می ورزد که به تنویر ناگهانی (ژاپنی(Satori: کمک می کند که این خود، مرحله ای در راه دریافت اشراق کامل در معنای بودایی است. از نظر سنتی می گویند: ذن در سال 520 میلادی به وسیلة بودهی دهارمه که از جنوب هند آمده بود، به جنوب چین آورده شد. از نظر عده ای، این گزارش جعلی است. نوشته های ذن، ریشة ذن را به بودا نسبت می دهد که بنابر گزارشی افسانه ای، آموزه هایش را به مریدش Hahakas yapa منتقل کرد. در قرن هفتم میلادی، زمان استبداد چینی (317 - 736) hui - neng بود که ذن به صورت حرکت بودایی متمایز مطرح شد. ذن، هم در خطوط کلی عقاید مانند تناسخ، نیاز به رهایی، امکان دستیابی فردی به بودائیت، و هم در وفاداری به بودا و نظام رهبانی سنگهه که به وسیلة وی بنیانگذاری شد، به قطع شکل بودایی دارد و در عین حال، به طور مشخصی از نظر روحی، چینی است. در حالی که روش های هندی مراقبه، بر تأثیر کوشش فردی در کنترل ذهن و اهمیت جداشدن فرد از محیطش تأکید می ورزد، ذن بودایی بر بی اختیار بودن تنویر و اشراق ناگهانی (ساتوری) و ربطه بین فرد و طبیعت تأکید می کند. عده ای از پژوهشگران بر این باورند که این عقاید دربارة آموزه های لائوتزو، مؤ سس افسانه ای تانوئیزم است؛ بنابراین بین راهب حقیقی و طبیعت، هماهنگی کامل وجود دارد..

قرن هشتم و نهم، عصر طلایی ذن
قرن هشتم و نهم، «عصر طلایی ذن» است. در این دوره، استادان بزرگ ذن، مانند ما - تسو، نان چوآن، هوآنگ، لین - چی و چاو - چو، وجود داشتند. در این دوره، سبک خاص تعلیم ذن که بر تعلیم شفاهی و استفاده از شکل های غیرعقلانی گفت وگو تأکید می ورزید، شکل گرفت که بعدها کوآن از آن گرفته شد. در برخی موارد، از خشونت های فیزیکی برای رهانیدن شاگردان از شکل های معمول تفکر و یافتن وجدان روشن استفاده می شد. دانش، مراسم و انجام کارهای خوب و بد، ارزش معنوی کم تری داشت. پس از آزار شدید بودایی ها در (845 م) ذن به دلیل ویژگی های درونی و انزوا در دیرهای کوهستانی، فرقة غالب در چین شد.

ورود مکتب ذن به ژاپن
ذن در قرن دوازدهم و سیزدهم به ژاپن رفت و ترکیبی از بودایی هندی و عقاید چینی (به طور عمده عقاید تائویی) را ارائه کرد و با فرهنگ ژاپنی عجین شد. دو فرقة عمدة ذن لین چی (ژاپنی(Rinzai: و ایسائوتونگ (ژاپنی: (soto در قرن چهاردهم به ژاپن رفتند. فرقة رین زای تأکید بیش تری بر استفاده از کوآن داشت و برای به دست آوردن اشراق ناگهانی می کوشید؛ در حالی که دوگن، بنیانگذار سوتو (1200 - 1253) بر نشستن در حال مراقبه (زازن) تأکید می ورزید.

تأثیر ذن بر زیبایی شناسی ژاپنی
تأثیر ذن بر زیبایی شناسی ژاپنی اعم از شعر، نقاشی، خطاطی تا مراسم چای، گل آرایی و باغبانی فضای سبز، به ویژه باغ های معبد سنگ فرش مشهور است.

افول مکتب ذن در ژاپن
ذن ژاپنی در قرن 16 و 17 افول کرد؛ اما شکل های سنتی آن به وسیلة هاکوئین بزرگ (1686 - 1769) احیا شد. تمام استادان رین زایی (نام یکی از فرقه های ذن) در زمان حاضر، شیوه او را پی می گیرند. آموزه های ذن به وسیلة نوشته های سوزوکی به غرب معرفی شد.
منبع اینترنتی