نظریه مبادله و نظرهای گوناگون
نظریه مبادله (ریشه های ذهنی ) 2
نظریه مبادله جدیدازمنابعی دراقتصاد، انسانشانسی وروانشناسی سرچشمه میگیرد 1
- مفروضات ومفاهیم سودگرایی
1-1 انسانها درپی به حداکثررساندن سودخوددرمعاملات یامبادلات خودهستند .
1-2 انسانها به تمام اطلاعات موردنیازدسترسی دارند.
1-3 انسانهاتمام انتخابهای خودرابررسی مینمایندوپس ازبررسی موضوع که منافع مادی آنهارابه حداکثر برساندانتخاب مینمایند .
1-4 انسانها درپی حداکثر سودوحداقل هزینه ها هستند.
2- پارسونزونظریه مبادله جدید (تلاش پارسونزوسایرنظریه پردازان مبادله ای جدید جهت تصحیح خطاهای اسپنسر)
الف ) انسانهابندرت تلاش دربه حداکثر رساندن منافع دارند.
2-1 هرچندانسانهادرپی به حداکثررساندن سودنمیروندمعهذاهمیشه درجستجوی اندکی سوددرمعاملات اجتماعیشان بادیگران هستند.
2-2 گرچه انسانهاکاملانمطقی نیستنداماسرگرم محاسبه هزینه ومنافع درمعاملات اجتماعیشان هستند.
ب) معاملاتشان چه دربازارویادرهرجای دیگر ازمحدودیتهای خارجی تاثیر میپذیرد.
2-3 گرچه برای فعالیت آدمی محدودیتهایی وجوددارد امادرپی سودبردن درمعاملاتشان باهمدیگر به رقابت میپردازند.
ج ) انسانهادرتمام اشکال انتخابی اطلاعات کامل ندارند.
2-4 گرچه انسانهااطلاعات کاملی درزمینه اشکال انتخابی موجودندارنداماحداقل ازبعضی اشکال انتخاب برای دستیابی به هزینه ومنافع مطلع میباشند.
2-5 معاملات اقتصادی تنها مورد استثنایی است که درتمام اجتماعات اتفاق می افتدوتنهامورداستثنایی است که درعمل درتمام زمینه ها ی اجتماعی اتفاق می افتد.
2-6 هرچندکالای مادی نشانه مبادلات اقتصادی است ولی انسانها کالای غیرمادی دیگری راهم مبادله مینمایند.
3- فریزر ونظریه مبادله
فریزرازدیدگاه انسانشناسی به جنبه مبادله نظرانداخته است که اصول کلی آن بشرح زیراست :
3-1 فرآیندمبادله نتیجه انگیزه میان انسانها برای تحقق نیازها است .
3-2 هنگام دستیابی به منافع برای آنها که مدنظرند فرآیندهای مبادله به نهادی کردن ویاالگوگرفتن کنش متقابل منتهی میشوند.
3-3 شبکه کنش نهادی شده فوق علاوه برتامین نیازانسان ساخت اجتماعی رانیزمحدودمینماید.
3-4 فرآیندهای مبادله به منظورتفکیک گروههابرحسب دسترسی نسبی به کالای ارزشمندارزیابی میشوندکه درنهایت به تفاوت درقدرت ، پرستیژ وامتیازعمل میکنند .
4- مالینوفسکی ونظریه مبادله
مالینوفسکی ازدیدگاه روانشناسی تاکیدبرمبادله دارد. مالینوفسکی بامعرفی اهمیت مبادلات نمادی برای فرآیندهای روانی _ فردی والگوهای انسجام ووحدت اجتماعی ازقیودمحدود کننده سودگرایی آزادساخت .
4-1 تاکیدفزاینده برفرآیندهای روانی
4-2 اهمیت نیروهای ساختاری وفرهنگی ناشی ازروابط مبادله .
5- مارسل موس ونظریه مبادله
اولین کسی است که به تلفیقی بین اصول مبادله سودگرایی وساختگرایی افکاردورکیم پرداخت . مارسل موس خودنفع طلبی فردی سودگرایان ونیازهای روانگرایانه مالینوفسکی رابامفهومی ازافراد بعنوان نمایندگان صرف گروههای اجتماعی جابجا کردواینچنین نتیجه گرفت که روابط مبادله جهت خلق ، تقویت وبکاراندازی اخلاق گروهی بوجودآمده اندودرادامه همین ظهوراخلاق دیگرفعالیتها درزندگی اجتماعی گروه والاتروبرتر ازمعاملات مبادله خاص تنظیم میگردند.
6- کلودلوی اشتراوس ونظریه مبادله
لوی اشتراوس تصورسودگرایانه فریزر راردکردوهم عقیده باموس نسبت به تاکیدمالینوفسکی برنیازهای روانی دیدگاه مبادله ساختگرایی راتوسعه داد. وی تعبیرات روانشناختی فرآیندمبادله راردمیکند(مخصوصاموضع رفتارگرایان ) اورفتارانسان رامتفاوت ازرفتارحیوان میداند مخصوصا درارتباط بامبادله اجتماعی چون حیوانات بوسیله ارزشها واصولی که مشخص کنند کی ، کجا وچگونه باید مبادلات اجتماعی رااجراکنندهدایت نمیشوند ولی انسانها تعریفهای یادگرفته شده ونهادی شده راازاینکه چگونه باید رفتارکنند ، یاخودرابه هرموقعیت مبادله ای منتقل کننداجرامینمایند.
علاوه براین مبادله چیزی بیش ازنتیجه نیازهای روانی است چون ارتباط مبادله ای انعکاسی ازالگوهای سازمان اجتماعی میباشد. بنابراین رفتارمبادله ای ازخارج بوسیله ملاکهاوارزشها مقررمیگرددبااین نتیجه که فرآیندمبادله میتواندتنهابرحسب نتایج یاعملکردآنهابرای این ملاکهاوارزشهاتحلیل شوند.
اصول مبادله ازدیدگاه اشتراوس
6-1 تمام روابط مبادله ای ارزشهایی رابرای افراد دربردارد. چنین ارزشهایی به جامعه ، قوانین ورسوم نسبت داده میشود. بنابراین فردارزشهارابرای خودش تعیین نمیکندبلکه برای نظم اجتماعی موردنیاز، آن رفتارارزشمندصادرمیشود .
6-2 تمام منابع کمیاب وارزیابی شده درجامعه (چیزهای مادی – منابع نمادی ) بوسیله ملاکهاوارزشها مقررمیگردد. تازمانیکه این منابع به وفور تامین شوندیادرجامعه درسطح بالا ارزیابی نشده باشدتوزیع آن نامنظم پیش میروداماوقتیکه کمیاب یاگران میشود توزیعشان سریعا نهادی میگردد.
6-3 تمام روابط مبادله ای بوسیله یک ملاک معامله به مثل مقرر میگردند. (الگوهای معامله به مثل بوسیله ملاکهاوارزشهامشخص میشوند)
7- رفتارگرایی روانشناختی ونظریه مبادله
این دیدگاه نظری اصولش راازمشاهده رفتارحیوانی استخراج کرده است . براساس این دیدگاه حیوانات وانسان هردوموجودات زنده بهره جویی هستند که شقی راانتخاب مینایندکه بیشترین پاداش وکمترین تنبیه را به بارخواهد آورد.
برای رفتارگرایان پاداش هرنوع رفتاری است که نیاز موجودزنده راتقویت یابرآورده نماید. تنبیه رفتارموجودزنده یارفتاردیگران درمحیط میباشدکه موجود را ازدستیابی به نیازهایشان بازمیدارد.
نظریه مبادله جدیدمفهوم پاداش رااز رفتارگرایان به عاریه گرفته است به این دلیل که به نظریه پردازان مبادله اجازه میدهدکه رفتارراچنانکه بوسیله نیازهای روانی موردتحریک واقع شده است بنگرند. همچنین مفهوم هزینه درنزد نظریه پردازان مبادله یعنی پاداشهای متناوبی که موجودزنده درجستجو برای دستیابی به پاداش ویژه ای ازدست میدهد درنظرگرفته شده است .
مفاهیم مشترک رفتارگرایی بانظریه مبادله جامعه شناختی
7-1 درهرموقعیت ارائه شده موجودات زنده آن رفتارهایی راکه بیشترین پاداش وکمترین تنبیه رابدنبال داشته باشند ازخودبروزمیدهند.
7-2 موجودات زنده آن رفتارهایی که درگذشته پاداش راتایید کرده اند تکرارخواهندکرد.
7-3 موجودات زنده رفتارها را درموقعیت هایی که مشابه موقعیتعای گذشته ای که درآنها رفتارها پاداش داده شده اند هستند تکرارمینمایند.
7-4 محرک کنونی که درموقعیتهای گذشته به پاداش ها مرتبط شده است رفتارهای مشابه به رفتارهایی که درگذشته صادرگردیده است به ظهور میرساند.
7-5 تکراررفتارها تنها تازمانی که برای حصول پاداشها ادامه دارند بوقوع خواهندپیوست .
7-6 اگررفتاری که درگذشته پاداش داده شده درهمین موقعیت یامشابه آن ناگهان بدون پاداش بگذرد موجودزنده به بروزاحساسات اقدام خواهد کرد.
7-7 هرچه موجودزنده پاداش بیشتری ازیک رفتارخاص دریافت دارد آن رفتاربرحسب اشباع کمترپاداش دهنده میگردد واحتمال بیشتری هست که موجودزنده رفتار متفاوتی درجستجوی پاداشهای دیگری بروز دهد.